11 april 2022

‘De arbeider is zijn loon waard’ – opinieartikel Nederlands Dagblad

Door Tabitha

In het Nederlands Dagblad hield ik een pleidooi voor een apart tarief voor ZZP’ers en reli-ondernemers in de kerk waarbij ze op waarde geschat worden. Het artikel verscheen in de krant van dinsdag 12 april ’22.

Pionieren en missionaire projecten wordt vaak te zien als leuke hobby die je er in de avonduren wel bij doet. “Pioniers gaan stuk door het financiële aspect”, zo vertrouwde een predikant me pas toe. Het standaard preektarief, binnen de PKN 136 euro, wordt als een standaard gebruikt voor o.a. lezingen en workshops en ook voor mensen die van zulke inkomsten moeten leven. Door hoge verwachtingen maar een matige financiële vergoeding komen veel bevlogen vernieuwers met hart voor de kerk en het geloof uitgeblust en gedesillusioneerd thuis te zitten. Het zijn over het algemeen creatieve mensen, vol ideeën en plannen die financieel gezien het meest kwetsbaar zijn. Mensen die de kerk goed zou kunnen gebruiken, maar voor wie het financieel onhoudbaar is zich op lange termijn voor de kerk in te zetten, aangezien ze het vaak met parttime functies, kortlopende contracten en veel onzekerheid moeten doen.
Tabitha van Krimpen
Jonge Theoloog des Vaderlands

Volledige tekst

Het wordt tijd voor een degelijk zzp-tarief binnen de kerkDe ondernemende theoloog wordt steeds meer werkelijkheid en is noodzakelijk voor een toekomstgerichte kerkEen standaardvergoeding waarbij de zzp’er op waarde wordt geschat kan niet langer uitblijven.

Rondtrekken van plek naar plek en veel bij bekenden logeren. Single blijven om je helemaal te wijden aan het verspreiden van het evangelie. Af en toe een beetje bijklussen met je handen om wat inkomsten te hebben. Paulus als reli-ondernemer anno 2022.

Dit model is onhoudbaar voor wie zich in wil zetten voor de kerk en ook een gezin en hypotheek heeft. Toch is het paulinische verdienmodel nog altijd springlevend. Het werken voor Gods koninkrijk kent vooral een geestelijke in plaats van een financiële beloning, zo is de veronderstelling. 

uitgeblust

‘Na de zoveelste fles wijn en boekenbon gaat het toch ergens knagen.’

Die houding heeft veel negatieve gevolgen. Pionieren en missionaire projecten worden vaak gezien als leuke hobby’s die je er in de avonduren wel bij doet. ‘Pioniers gaan stuk door het financiële aspect’, zo vertrouwde een predikant me pas toe. Het standaard preektarief, binnen de Protestantse Kerk in Nederland 136 euro, wordt als een standaard gebruikt voor onder andere lezingen en workshops en ook voor mensen die van zulke inkomsten moeten leven. Door hoge verwachtingen maar een matige financiële vergoeding komen veel bevlogen vernieuwers met hart voor de kerk en het geloof uitgeblust en gedesillusioneerd thuis te zitten. Het zijn over het algemeen creatieve mensen, vol ideeën en plannen die financieel gezien het meest kwetsbaar zijn. Mensen die de kerk goed zou kunnen gebruiken, maar voor wie het financieel onhoudbaar is zich op lange termijn voor de kerk in te zetten, aangezien ze het vaak met parttime functies, kortlopende contracten en veel onzekerheid moeten doen.

hygiëne

Niet dat het hun om het geld an sich te doen is. De bedrijfskundige Frederick Herzberg heeft het over motiverende (‘satisfiers‘) en hygiënefactoren (‘dissatisfiers‘). Motiverende factoren zijn aspecten van het werk die motiveren en zorgen dat iemand tevreden is over het werk. Daarbij moet je denken aan het werk zelf, verantwoordelijkheid dragen en voldoening halen uit het werk. Bij de reli-ondernemers is dit het probleem niet en intrinsieke motivatie is vaak in overvloed aanwezig. Dit is anders voor de hygiënefactoren. Zoals een schoon toilet niet tot tevredenheid leidt, maar een vieze op korte termijn wel tot groot chagrijn, zo geldt dat ook voor inkomen. De reli-ondernemers werken niet voor het geld, maar een gebrek aan voldoende inkomen leidt wel snel tot uitputting, onzekerheid en ontevredenheid. Na de zoveelste fles wijn en boekenbon na het houden van een lezing waar veel tijd, energie en denkwerk in is gaan zitten, gaat het toch ergens knagen.

Toch praten we liever niet over geld in de kerkDe rijken komen er in de Bijbel niet goed vanaf en geld associëren we met hoogmoed, inhaligheid, de mammon, een afgod. Vaak wordt gezegd dat de liefde voor de kerk genoeg zou moeten zijn om je in te zetten. En ja, ik ben ook blij dat er binnen de kerk zo veel mensen zijn die voor elkaar klaarstaan. Die taken op zich nemen als dat nodig is zonder daar in financiële zin iets voor terug te verwachten.

rechtvaardig

Wat is dan eigenlijk het probleem? Als we als christenen geloven dat we allemaal door God zijn geschapen, iedereen met zijn of haar eigen gaven en talenten en als we streven naar een rechtvaardige samenleving waarin de mens, de naaste, echt wordt gezien en niet slechts een radertje is in het systeem, kan een rechtvaardige financiële beloning niet uitblijven.

Een collega zzp-theoloog zei tegen me: ‘Een nieuwe kerkdienst leiden is het slechtste verdienmodel dat er is. 136 euro krijgen voor het afstemmen met preekvoorzieners, het maken van de liturgie en de preek, de reistijd, het houden van de dienst zelf en daar als ondernemer ook nog btw van af moeten trekken: welke getalenteerde theoloog heeft daar nou zin in?’

De klassieke gemeentepredikant zit er daarentegen warmpjes bij. Een prima inkomen (geen salaris, maar een traktement) en goede arbeidsvoorwaarden, zoals een pastorie. Predikanten in de GKV krijgen ook nog eens 1000 euro boekengeld per jaar, zo hoorde ik onlangs. Zij kunnen er (gelukkig) lezingen en activiteiten bij doen, zonder dat dat financieel noodzakelijk is.

Het is dan ook niet vreemd dat een missionair actieve predikant na verschillende parttime posities als pionier ervoor koos om toch weer in een gemeente te gaan werken, mede vanwege de financiële stabiliteit. Toch wordt ook een fulltime predikant voor één gemeente steeds minder vanzelfsprekend. Hoewel de deeltijd en ondernemende predikant steeds meer werkelijkheid wordt, is de kerk hier nog niet op ingericht. 

Soms spreek ik jonge theologen die enthousiast zijn over hoe ik bedrijfskunde en theologie combineer en zelf ook graag zouden willen reli-ondernemen. Zonder hun enthousiasme te willen temperen, moet ik dan al snel zeggen dat het financieel weinig aantrekkelijk en flink ploeteren is. Terwijl zij juist jong en gedreven zijn en kansen zien voor de kerk in deze tijd. Mensen die niet kiezen voor de makkelijkste weg en zeker niet rijk hoeven te worden van wat ze doen. De mensen die wat mij betreft hard nodig zijn en komen als geroepen.

standaardtarief

Voor een toekomstbestendige kerk is het mijn inziens steeds belangrijker om de zzp-theoloog, pionier, spreker en andere vernieuwers een brood te geven wanneer ze erom vragen, in plaats van een steen. Ik pleit dan ook voor een standaardtarief voor zzp’ers. Dit kan een uurtarief zijn (in de wereld van het reli-ondernemen is 90 euro per uur niet ongebruikelijk), maar ook een standaardtarief per activiteit (preek, lezing, workshop). Een vergoeding die past bij hun taken, verantwoordelijkheden en opleidingsniveau is niet meer dan rechtvaardig. Een arbeider is immers zijn loon waard.

Lees ook:

Exclusief interview met Rob Bell @Holy Hub

Exclusief interview met theoloog, denker en creatieveling Rob Bell over zijn nieuwste boek ‘Everything is Spiritual’, over materialisme, spiritualiteit, kwantumfysica en nog veel meer.